เครือข่ายชุมชนรักการอ่านร่วมยื่นข้อเสนอเชิงนโยบาย

            ห้าโมงเย็นวันพฤหัสบดีที่ 16  มิถุนายน ที่ผ่านมา  พรรคประชาธิปัตย์เปิดเวทีปราศรัยใหญ่ที่ฝั่งธนฯแถววงเวียนใหญ่ บรรยากาศโดยรอบคึกคัก ผู้คนหนาแน่น ช่อกุหลาบสีแดงสวย แทรกด้วยป้ายสนับสนุนผู้สมัครรับเลือกตั้งมีให้เห็นอยู่เต็มลานพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช   โอกาสนี้เครือข่ายรักการอ่านฯประกอบด้วยกลุ่มเด็กเชียร์อ่าน รุ่นเยาว์ จากเครือข่ายศูนย์ธนบุรีรวมใจพัฒนาเด็กเล็ก  หนึ่งหน่วยที่แข็งขันของเครือข่ายชุมชนรักการอ่าน นำโดย ลุงแสบ  ครูหมุ้ย ครูเก๋ จากศุนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนพิทักษา และครูพี่เลี้ยงอีกจำนวนหนึ่ง  พร้อมกับเครือข่ายสร้างสรรค์หนังสือ โดยสำนักพิมพ์พาสเอ็ดดูเคชั่น เครือข่ายเยาวชน ม.ราชพฤกษ์ กลุ่มถักทอฝัน และกลุ่ม wearehappy  ก็มาด้วย

           (เพิ่มเติม…)

เครือข่ายครอบครัวเฝ้าระวังและสร้างสรรค์สื่อกับการจัดเรตติ้งละครโทรทัศน์

เครือข่ายครอบครัวเฝ้าระวังและสร้างสรรค์สื่อจัดเวทีเสวนาเรื่อง การจัดระดับความเหมาะสมของสื่อโทรทัศน์ ตอน “เนื้อหาละครกับช่วงเวลาการออกอากาศ” เมื่อวันศุกร์ที่ 16 กรกฎาคม 2553 ณ.อาคารสภาคริสตจักรในประเทศไทย ราชเทวี กรุงเทพฯ

(เพิ่มเติม…)

“สถาบันส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้ฯ” เพิ่มศักยภาพให้เด็กไทย

ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบอนุมัติ “ร่างพ.ร.บ.สถาบันส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน”และร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน” ตามที่กระทรวงศึกษาธิการเสนอ เป็นการนำทางสู่การจัดตั้ง “สถาบันส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน(สสค.)” (เพิ่มเติม…)

ปฏิรูปการศึกษารอบสอง จากกรอบแนวคิดสู่วิถีปฏิบัติ

??????????????? ข้อเขียนที่ได้นำเสนอในเรื่อง “ปฏิรูปการศึกษารอบสอง” ได้รับความสนใจจากหลายวงการพอสมควร มีผู้ขอบทความไปตีพิมพ์ต่อในวารสารด้านการศึกษาอยู่บ้าง ขอพิมพ์แจกในที่ประชุมบ้าง มีโทรศัพท์มาพูดคุยต่อ มีอี-เมลมาวิพากษ์วิจารณ์อยู่บ้าง แลกเปลี่ยนประเทืองปัญญาดี
??????????????? กระแสแนวคิดเรื่องที่น่าจะต้องมีการปฏิรูปการศึกษากันอีกครั้งหนึ่งนั้น ดูจะมีแสดงออกมาอย่างกว้างขวางยิ่งขึ้น แต่ถ้าไม่กำหนดกรอบแนวคิดให้ชัดเจนก่อนแต่เมื่อจะเริ่มต้น เราก็จะเห็นการพูดถึงการปฏิรูปการศึกษาเป็นส่วนๆ กระเส็นกระสาย กระจัดกระจายไปเรื่อยๆ อย่างเช่นการกำหนดยุทธศาสตร์ 9 ข้อของสภาการศึกษานั้น

??????????????? ถ้าความคิดไม่เป็นระบบ ก็จะไม่มีวันปฏิรูปการศึกษาได้ครบระบบ ถ้าไม่เน้นความสมดุลของแต่ละภาคส่วนของรูปแบบการศึกษา เราก็จะเห็นการกำหนดความสำคัญเร่งด่วน เช่นแต่เรื่องของครูแต่ส่วนเดียว หรือห่วงแต่การจัดโครงสร้างของการศึกษา เราก็จะเห็นการปฏิรูปการศึกษาเอียงกะเท่เร่ ไม่เป็นท่าอย่างที่เป็นมา

(เพิ่มเติม…)

ปฏิรูปการศึกษารอบสอง (ตอนที่ 2)

??????????????? เราชอบพูดคำใหญ่ๆ กันมาก (รวมทั้งตัวผู้เขียนด้วย) ในเวลาที่เราอยากทำอะไรที่มีความสำคัญ โดยที่บางทีเราก็ไม่รู้ลึกซึ้งพอว่าแก่นแท้ที่เป็นองค์ประกอบสำคัญนั้นคืออะไรแน่ การปฏิรูปการศึกษานี้ก็ไม่ต่างกัน ฮือฮากันมาแต่แรกว่าต้องให้เป็น “วาระแห่งชาติ” แค่พูดกันทิ้งๆ ไว้ ปฏิรูปการศึกษานับแต่นั้นมา ก็เป็นวาระแห่งชาติ อย่างที่พูดๆ กัน

??????????????? แต่วาระแห่งชาติไหนๆ มันจะไม่เป็นสับปะรดขึ้นมาได้เลย ถ้าขาดสิ่งที่เรียกว่า “เจตนารมณ์ทางการเมือง” (Political will) ซึ่งแทบจะมองไม่เห็นได้จริงๆ นักเลยว่าเป็นอยู่มีอยู่อย่างจริงใจ ก่อนอื่นในหมู่นักการเมืองด้วยกัน และสำคัญที่สุดก็คือผู้นำทางการเมือง และผู้นำประเทศ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่นำการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้น

??????????????? ปฏิรูปการศึกษาเท่าที่เป็นมา จึงเป็นแต่เพียงวาระแห่งชาติที่ขาดเจตนารมณ์ทางการเมือง อย่างที่ควรจะเป็นควรจะมี เป็นการปฏิรูปการศึกษาอย่างที่มีผู้พูดว่า “หลอกเด็ก” (เพิ่มเติม…)

ปฏิรูปการศึกษารอบสอง (ตอนที่ 1)

??????????????? น่าสนใจถ้อยแถลงของเลขาธิการสภาการศึกษาแห่งชาติคนปัจจุบัน ที่จุดประกายความคิดเรื่องการปฏิรูปการศึกษารอบสองอีกครั้งหนึ่ง และกระแสสังคมก็ดูจะตอบรับแนวคิดดังกล่าวอย่างกว้างขวางยิ่งขึ้น มีข้อสรุปอย่างง่ายๆ ว่า การปฏิรูปการศึกษาที่ทำมาในรอบทศวรรษนี้ล้มเหลวไม่เป็นท่า ไม่เป็นไปตามเป้าหมายต่อการยกระดับมาตรฐานการศึกษาอย่างที่คาดหวังตั้งใจแท้จริง

??????????????? ล้มเหลวในเรื่องคุณภาพของการศึกษา ล้มเหลวในเรื่องความเสมอภาคทางการศึกษา ล้มเหลวในเรื่องจัดการทรัพยากรทางการศึกษา และล้มเหลวในเรื่องการวางแผนและการบริหารจัดการ

??????????????? สัมฤทธิผลที่ได้ออกมา คือคุณภาพของการเรียนของเด็กต่ำลง คุณภาพของการสอนของครูต่ำลง คุณภาพของโรงเรียนไม่ว่าจะเป็นอุปกรณ์การเรียนการสอน หลักสูตร ความพร้อมตามเกณฑ์มาตรฐานที่จะต้องมีตามความจำเป็นต่ำสุด (เพิ่มเติม…)

ข้อเสนอนโยบายปฏิรูปการศึกษา ต่อรัฐบาลอภิสิทธิ์1 ผ่าน รมว.ศึกษา

ระบบการศึกษานับแต่อดีต ที่ศูนย์อำนาจส่วนกลางวางแผน และสั่งการบังคับใช้แบบแผนมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศนั้น มุ่งผลิตบุคลากรเพื่อรับใช้สังคมเมือง พาณิชยการ และอุตสาหกรรม โดยทั้งรู้อยู่ว่า ท้องถิ่นที่เป็นแหล่งป้อนกำลังคนนั้น ไม่มีตลาดแรงงานรองรับ ทำให้มีการอพยพทอดทิ้งถิ่นฐาน เนื้อหาสาระที่บรรจุลงในการศึกษาทั้งภาคบังคับ และการศึกษาต่อในระดับถัดมา ล้วนมุ่งสนองประโยชน์ของสังคมนอกชุมชนภูมิเดิม ที่จะได้รับอรรถประโยชน์อย่างเต็มที่จากผลผลิตการศึกษาระดับชาติ ทั้งที่ไถ่ถึงระดับปัญญาชน และที่หยุดเพียงขั้นใช้แรงงาน การสร้างงานในชุมชนเพื่อป้อนตลาดอุตสาหกรรมในเมืองใหญ่ และส่งออกสู่ตลาดโลกก็ยังเป็นแหล่งงานที่ไม่เพียงพอจะรองรับบุคลากรผู้เป็นผลผลิตจากระบบการศึกษาเก่าให้หวนคืนถิ่น จึงได้แต่อาศัยแรงงานเท่าที่มีในท้องถิ่น ผลิตชิ้นงานที่แบ่งตัดตอนมาเพียงบางส่วนเสี้ยวจากระบบการผลิตและจัดส่งในระดับสากล

เนื่องจากระบบการศึกษาที่เป็นอยู่ มิได้มุ่งผลิตบุคลากรให้สามารถคิด และสร้างสรรค์อรรถประโยชน์เต็มที่จากทรัพยากรท้องถิ่นที่มีทรัพยากรของสังคม ตลอดจนเวลาส่วนใหญ่ในวัยสำคัญของชีวิตปัจเจกชน จึงสูญเปล่าไปกับการศึกษาที่มิได้มุ่งสร้างความเจริญทางปัญญาของตัวบุคคล และการพัฒนาสังคมถิ่น หลายทศวรรษที่ผ่านมา มีการดำเนินงานเรื่องการปฏิรูปการศึกษาในหลายรูปแบบที่เปลี่ยนกลับไปมา หลักสูตรการศึกษาระดับต่างๆ ยืดหดลดขยายตามแต่อิทธิพลทางความคิดที่ครอบงำผู้มีอำนาจทางการศึกษาแต่ละยุค ผู้ล้วนกำหนด และสั่งการจากศูนย์อำนาจของประเทศโดยไม่ยึดตัวผู้ศึกษาเป็นศูนย์กลางจริงจังตามสำนวนคุ้นปากผู้ปฏิรูปการศึกษาระดับชาติ ทั้งที่เป้าหมายของการศึกษาควรมุ่งสร้างสัมฤทธิผลอันเป็นคุณต่อตัวผู้ศึกษาใฝ่หาความรู้ทุกวัย ในการศึกษาชั่วชีวิตที่ให้ผลต่อสังคมใกล้ตัวก่อนขยายผลออกไปเป็นคุณสู่สังคมวงกว้าง ซึ่งจะเกิดขึ้นได้ก็แต่โดยการเคารพต่อความหลากหลายของท้องถิ่น และตัวปัจเจกชนผู้ศึกษาเป็นที่ตั้ง โดยไม่ถูกตีกรอบกวาดกว้างไปทั่วในระดับชาติโดยผู้อยู่นอกบริบทชีวิตประจำวันประจำถิ่น

ชุมชนท้องถิ่นสามารถกำหนด และควบคุมชะตากรรมของตน สร้างระบบการศึกษาที่เริ่มจากชุมชนท้องถิ่นเองเป็นจุดศูนย์กลาง มุ่งปลูกฝังภูมิปัญญา และวิชาชีพแก่บุคลากรผู้จะไม่ละทิ้งถิ่นหลังผ่านกระบวนการผลิตออกมา ขณะเดียวกับสามารถเชื่อมสัมพันธ์ความรู้ และความสามารถกับวิถีสังคมนอกชุมชนของตนได้ในวงกว้าง ปัญหาใดๆ ที่ปรากฏในสังคมล้วนคลี่คลายได้ด้วยการที่สมาชิกชุมชนมีส่วนร่วมแก้ไข ฉะนั้น การปฏิรูปการศึกษาจึงต้องเริ่มต้นจากสมาชิกชุมชน และตัวผู้ใฝ่การศึกษาร่วมกัน พิเคราะห์ความจำเป็น และความต้องการของท้องถิ่น ร่วมกันกำหนดเป้าหมาย ระบุปัญหา แสวงหาทรัพยากรทั้งหลายที่จำเป็น หรือที่มีอยู่ กำหนด และประเมินค่าทางเลือก วางแผนงานดำเนินการเพื่อมุ่งบรรลุเป้าหมายเหล่านั้น ตลอดจนหมั่นตรวจสอบประเมินผลเพื่อปรับปรุงกระบวนการอย่างไม่หยุดนิ่ง เพื่อให้สอดรับสัมพันธ์ได้กับระบบการศึกษา และวิถีชีวิตนอกชุมชน อีกทั้ง มุ่งปลูกฝังจริยธรรมในการสร้างภูมิอดกลั้นต่อความแตกต่าง เพื่อให้ผลผลิตการศึกษาจากท้องถิ่น สามารถเชื่อมประสานได้อย่างราบรื่นกับระบบสังคมภายนอก ทั้งระดับภาค ระดับประเทศ และสากล

ข้อเสนอนโยบายที่รัฐบาลพึงปฏิบัติเพื่อให้ชุมชนจัดการกลไก และทรัพยากรเพื่อส่งเสริมการศึกษา ดังนี้

1.รัฐต้องส่งเสริมองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และองค์กรเอกชน จัดการศึกษาของตนเองให้สอดคล้องกับความต้องการ ครรลองประเพณี วัฒนธรรม และความจำเป็นทางเศรษฐกิจของชุมชนในอนาคต

2.การบริหาร และจัดสรรทรัพยากรเพื่อจัดการศึกษาในท้องถิ่น ต้องเกิดจากการมีส่วนร่วมจัดการของประชากรในชุมชนเพื่อสนองประโยชน์ของตน

3.คณะกรรมการจัดการศึกษามาจากการเลือกตั้งทั่วไปในท้องถิ่น บริหารงบประมาณการศึกษาที่จัดสรรจากองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น แต่อยู่ในการกำกับดูแลของคณะกรรมการตรวจสอบที่มาจากการเลือกตั้งทั่วไปในท้องถิ่น และเป็นอิสระจากฝ่ายบริหารส่วนท้องถิ่น

4.หลักสูตรการศึกษาที่กำหนดโดยคนในท้องถิ่นป้องกันปัญหาจากสมอง และแรงงานไหลออกสู่สังคมเมือง และระบบเศรษฐกิจถิ่นอื่น เพราะมุ่งสนองความต้องการ และสร้างความมั่นคงในสังคมชุมชน

5.มีคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาที่มาจากการเลือกตั้ง อยู่ในการกำกับดูแลของคณะกรรมการตรวจสอบ ทำหน้าที่หาทุน และความช่วยเหลือทางวิชาการเพิ่มเติมจากแหล่งภายนอก เฉพาะอย่างยิ่ง การศึกษาต่อเนื่องในระดับสูงกว่าการศึกษาท้องถิ่น

6.คณะกรรมการสถานศึกษามาจากการเลือกตั้งของประชากรในเขตบริการ ทำหน้าที่ว่าจ้างผู้บริหารการศึกษา อนุมัติแผนงาน หลักสูตร งบประมาณ รับเรื่องอุทธรณ์ ฯลฯ โดยต้องมีผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้แทนนักเรียนนักศึกษาได้รับเลือกตั้งอยู่ในทุกคณะกรรมการสถานศึกษา

7.การศึกษาไม่จำเป็นมีภาคบังคับ แต่ให้เป็นไปตามอัธยาศัย และส่งเสริมการศึกษาต่อเนื่องชั่วชีวิต เพื่อสนองประโยชน์ของปัจเจกบุคคล มุ่งให้ประสิทธิผลสอดคล้องกับเป้าหมายพัฒนาบุคลากรท้องถิ่น

8.การศึกษาขั้นพื้นฐานที่ชุมชนท้องถิ่นจัดให้ ย่อมไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ ซึ่งรวมทั้งอุปกรณ์เกี่ยวเนื่องอันจำเป็น อาหาร และการเดินทางหรือที่พัก

9.การศึกษาภาคบังคับใดๆ หากมี ต้องเกิดจากฉันทามติ และเป็นการใช้จ่ายทุนของชุมชน มุ่งสนองประโยชน์ท้องถิ่นในอนาคต อีกทั้ง เป็นคุณต่อปัจเจกผู้รับการศึกษา ถือเป็นการลงทุนเพิ่มค่าในทรัพยากรมนุษย์ของชุมชน โดยเฉพาะสาขาวิชาอันจำเป็นแก่ท้องถิ่น

10.การจัดการศึกษาเองจะกลั่นกรองวัฒนธรรมใหม่อันพึงรับ และประยุกต์เข้ากับพื้นภูมิปัญญาท้องถิ่น สกัดกั้นสิ่งแปลกปลอมอันมิพึงปรารถนาที่มากับการศึกษาอันเป็นผลของการวางแผน และสั่งการจากส่วนกลาง ซึ่งกวาดกว้างไปทั่วประเทศ จนก้าวข้ามความหลากหลายทางวัฒนธรรมท้องถิ่น

11.การศึกษาไม่พึงกีดกันแบ่งแยกเชื้อชาติเผ่าพันธุ์ คนต่างด้าวทุกเพศวัยที่อาศัยร่วมแผ่นดินทั้งเป็นการชั่วคราว เฉพาะอย่างยิ่งผู้อยู่ถาวร พึงได้รับโอกาสการศึกษา เพื่อพัฒนาเป็นบุคลากรคุณภาพร่วมเพิ่มผลผลิตแก่สังคมที่หล่อหลอมจากหลากหลายวัฒนธรรม การละเลยกลุ่มบุคคลดังกล่าว เป็นการบ่มเพาะปัญหาด้วยการสั่งสมไว้แต่ผู้ร่วมสังคมไร้คุณภาพ หลังการผลักดันปัญญาชนอพยพต่างด้าว และผู้ลี้ภัยกลุ่มคุณภาพให้ประเทศพัฒนาแล้ว คัดเลือกรับไป

ที่มา วันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2552 ปีที่ 32 ฉบับที่ 11278?มติชนรายวัน